The square

Ruben Östlund, Zweden, 142 min, Komedie, Drama, Gouden Palm winnaar, 16+

Tijden & Tickets

Een museum voor eigentijdse kunst in Stockholm stelt een nieuwe installatie tentoon. Het is conceptuele kunst. 

Naast een tentoonstelling van objecten in het museum gaat het vooral om een verlichte rechthoek op een plein in de stad waar de mensen die er binnen staan beloven elkaar met gelijkwaardigheid en respect te behandelen. Maar er moet natuurlijk wel publiek komen. De onorthodoxe campagne van een ingehuurd PR-bureautje gaat al snel viral en zorgt voor de nodige commotie. Christian, de hoofdcurator van het museum, belandt in een existentiële crisis: als een welbespraakte salonsocialist heeft hij de mond vol van hoge idealen en het onrecht in de wereld, maar ondertussen wentelt hij zich in een comfortabel egocentrische levensstijl. Maar hij moet ook aan de slag met zijn twee puberdochters, die de helft van de tijd bij hun moeder wonen, of met een journaliste die hij stom genoeg tijdens een borrel heeft versierd. En hij belandt in een achterstandswijk van Stockholm, in een onbezonnen poging zijn gestolen mobieltje en portefeuille te traceren. De ontregeling gaat ook de andere kant op: tijdens een galadiner in het museum komen harde waarheden uit de gewone wereld aan het licht. De welgemanierde dinergasten krijgen door performancekunstenaar Oleg iets meer dierlijke agressie voorgeschoteld dan ze kunnen verstouwen.

Ruben Östlund, bekend van zijn film Turist (over een modelgezin dat tijdens de wintersportvakantie uiteen valt na een dreigende lawine), mocht op het festival in Cannes voor The Square de Gouden Palm in ontvangst nemen. “I wanted to make an elegant movie, with visual and rhetorical devices to provoke and entertain viewers.” Östlund kraakt dus harde noten over macht en machteloosheid, het toenemende individualisme en de afnemende gemeenschapszin, het verlies van vertrouwen in de overheid, media en kunst.

Overigens, het kunstproject in de film is gebaseerd op een werk, eveneens The Square getiteld, dat Östlund in 2014 maakte voor een designmuseum in Värnamo. Het had succes; er zijn ook in Noorwegen dergelijke pleinen voor reflectie ingericht. Hij lichtte de bedoeling toe: “If I left my bike unlocked somewhere and it got stolen, most people would think I only had myself to blame. The exhibit in Varnämo experimented with the idea that social harmony depends on a simple choice that each and every of us makes every day: ”I trust people” or ”I mistrust people”. Museum visitors had to choose between two doors: left, you trust people; right, you do not. Most people chose ”trust people”, but then had cold feet when later asked to leave their phones and wallets on the floor of the exhibition.” Östlund refereerde ook aan het ‘omstanderseffect’, waarbij iemand in nood juist minder kans op hulp heeft naarmate er meer mensen aanwezig zijn. Verder zat in z’n achterhoofd het feit dat in 2008 de eerste ‘gated community’ in Zweden open ging, een schrijnend voorbeeld dat zelfs in de egalitaire Zweedse maatschappij een gepriviligeerde groep zich wil - en kan - verschansen tegen de rest van de bevolking.

Regisseur
Ruben Östlund
Land
Zweden
Jaar
2017
Duur
142
Taal
Zweeds
Ondertiteling
Nederlands
  • Fascinerende satire

    NRC

  • The Square is een geestige en vaak hoogst ongemakkelijke satire, maar ook een lust voor het oog, met fraai camerawerk en uitstekende acteurs.

    De Volkskrant

Tickets kopen